و مدرسه عالى سپهسالار هست كه اگر به خط مؤلف نباشد در زمان او نوشته شده است دو نسخه نو نويس هم در كتابخانه دانشكده حقوق ( فهرست ص 155 ) و دانشگاه جزو كتابهاى اهدايى آقاى مشكوة ( ج 4 ص ص 2 - 151 ) هست . آقاى ابن يوسف پس از مقايسه كتاب آملى با شرح ابن ميثم به اين نتيجه رسيده است كه كتاب آملى تقريبا ترجمه‌اى از شرح ابن ميثم است ( ج 2 ص 59 ) ولى با آن كه خود آملى در ديباچه و متن كتاب تصريح كرده است كه به شرح ابن ميثم نظر داشته مثل هر مترجم صاحب نظرى اعمال ذوق و سليقه كرده است به همين جهت كتاب او ترجمه تحت اللفظى و ساده‌اى از شرح ابن ميثم نيست و مزايا و اختلافهايى دارد از جمله فصلى در مكارم حضرت امير ع در كتاب او هست كه با آنچه در شرح ابن ميثم در اين باب آمده است فرق دارد . يا در بعضى جاها مثل مقدمه كتاب و بحث در صنايع ادبى عبارتهاى مفصل و خسته كننده شرح ابن ميثم را ساده و خلاصه كرده است تا اطناب ممل نداشته باشد به اضافه دخل و تصرفهاى ديگر . در نسخه كتابخانه آستانه عبارتى هست كه مى رساند كتاب به نام يا براى آقا حسن وكيل سلطان و وزير مازندران تأليف شده است و پس از آن شرح مختصرى است در مكارم و محامد اين وزير دانش دوست عالم پرور . ولى در نسخه مدرسه سپهسالار ديباچه مفصل تر و متضمن مدح شاه طهماسب صفوى است و در آخر نسخه شرحى است در اين كه به رسم تحفه به خزانه ( يا كتابخانه ) آقا حسن وكيل السلطنه در دار المرز مازندران هديه شده است ( به قرارى كه مينورسكى نوشته است بعد از جلوس شاه اسماعيل در 907 ه به حسين بيك معلم سابق او لقب وكيل نفيس همايون يا نايب السلطنه داده شد و در عهد شاه طهماسب لقب وكيل الدوله مرسوم گشت . وكيل ديوان اعلى حكم معاون وزير اعظم را داشت و در مواقعى كه وزارت عظمى متصدى نداشت يا وزير اعظم حاضر نبود كارهاى او را مى كرد . رك تعليقات تذكرة الملوك ترجمه آقاى رجب نياص 81 ) از عبارت « هذا آخر المجلد الاول من ترجمهء كتاب نهج البلاغه » در آخر نسخه آستانه و نظير آن در نسخه مدرسه سپهسالار نظر آقاى ابن يوسف تائيد مىشود ( فهرست سپهسالار ج 2 ص 59 ) كه آملى موفق به تأليف جلد دوم كتاب نشده و يا نسخه‌هاى جلد ديگر اين كتاب از بين رفته است . نسخه موجود به قرارى كه آقاى ابن يوسف نوشته است از نصف نهج البلاغه كمتر و در حدود 1600 بيت است كه تا آخر جلد دوم شرح ابن ميثم مىشود ( فهرست سپهسالار ج 2 ص 59 ) . اسم اين كتاب در اول و آخر نسخه آستانه و مدرسه سپهسالار « ترجمه كتاب -